Elektronik cihazların tür ve sayısı her geçen gün ülkemizde ve dünyada artmaktadır. Gelişmiş ve çok fonksiyonlu elektronik cihazların daha sık periyotlarla arz edilmesi, daha fazla elektronik atık oluşmasına sebebiyet vermektedir. Günümüzde Türkiye’de sadece 1.000.000’dan fazla bilgisayarın evlerde atılmayı beklediği, sadece Avrupa Birliği’nde, kullanım ömrünü tamamlamış ve dolayısıyla her sene hurdaya ayrılması gereken birkaç milyon ton atık elektrikli ve elektronik cihaz olduğu düşünülürse geri kazanımın önemi ortaya çıkmaktadır.

Kullanım ömrünü tamamlamış malzemelerin sahip olduğu potansiyelden yararlanarak, yeniden üretim sürecine dahil edilmesi ve yeni ürünler ortaya konulması için gerekli hammaddeye dönüştürme işlemine geri dönüşüm denir. Geri dönüşüm; kaynakların korunması, atık miktarının ve birincil hammadde gereksiniminin azaltılması, enerji tasarrufu sağlanması gibi sayısız faydalar sunmaktadır.

Geri kazanım proseslerinin uygulanmasıyla ülke ekonomileri açısından önemli katma değer sağlanabilmektedir. Özellikle bakır(Cu), selenyum(Se), tellür(Te), gümüş(Ag), altın(Au), kurşun(Pb), kalay(Sn), palladyum(Pd) vb. içerikleri ile cep telefonları, hesap makineleri ve baskı devre kartları değerlendirilmesi gereken atıkların başında gelmektedir.

Elektronik atıklardaki elementlerin geri kazanımı genel olarak fiziksel ayırma, sonrasında pirometalürjik, hidrometalürjik ve elektroliz işlemleri gerçekleşmektedir. Elektroliz işlemiyle bakır saflaştırıldıktan sonra anot çamurunun elde edilmesi, elektronik atıklardaki değerli metallerin kazanılmasında da temel bir yöntem olup değerli metal kazanımı kimyasal işlemlerle gerçekleştirilmektedir.

Bu çalışmada, anot çamurundan Cu, Se, Ag ve Au elementlerin kazanımına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Anot çamuru numunesi homojen hale getirildikten sonra X-Işını Floresansı Spektroskopisi(XRF), İndüktif Eşleşmiş Plazma-Optik Emisyon Spektrometresi(ICP-OES) ve küpelasyon yöntemi ile anot çamurunun bileşimi belirlenmiştir. Anot çamurunun makro bileşenleri yaklaşık olarak %18 Bakır oksit(CuO), %9 Kurşun oksit(PbO), %6 Demir(III) oksit(Fe2O3), %4 Selenyum(IV) oksit(SeO2), %4 Kalay(IV) oksit(SnO2), %0,5 Tellür(IV) oksit(TeO2), 2087 g/ton Au ve 21989 g/ton Ag olarak belirlenmiştir. Anot çamurunda iki basamaklı liç yöntemi uygulanmıştır. Buradaki amaç makro bileşen olan Cu elementini ana bileşenden ayırmaktır. Birinci liç işleminde anot çamurunda yüksek miktarda bulunan Cu elementi sülfürik asit liçi ile çözeltiye alınmıştır. Daha sonra kimyasal çöktürme ve elektroliz işlemi ile saf metalik bakır ve bakır oksit elde edilmiştir. Birinci liçin katısı tekrar liç işlemine tabi tutulmuştur. İkinci liç işlemi soucunda çözeltiye yüksek oranda Se, Te, Pb, düşük miktarda ise Au ve Ag çözeltiye alınmıştır. Çözeltide öncelikle Au elementi aktif karbon ile metalik olarak elde edilmiştir. Daha sonra Se ve Te elektrokimyasal yöntemlerle metalik olarak elde edilmiştir. Geriye kalan Ag ise Gümüş klorür(AgCl) şeklinde seyreltme yöntemi ile elde edilmiştir. İkinci liç katısı HCl asit ile liç yapılarak Ag çözetliye alınarak seyreltme yöntemi ile AgCl şeklinde çöktürülerek elde edilmiştir. Birinci ve ikinci liç işlemleri sonucunda katıda kalan Au ve Ag küpelasyon yöntemi kullanılarak %99 saflıkta olarak elde edilmiştir.