Eskiden beri insanların en temel ihtiyaçlarından birisi olan enerjiye olan talebi

kentleşme, sanayileşme, artan nüfus gibi sebeplerden dolayı giderek artmaktadır. Fosil

yakıtların rezervlerinin tükenmesi ve yenilenememesi, maliyetlerinin yüksek olması ve çevreye

olumsuz etkileri gibi sebepler rüzgâr, güneş, jeotermal gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının

önemini arttırmıştır. Jeotermal enerji de bu bakımdan düşük maliyetli, temiz, çevreye olumsuz

etkilerinin oldukça az olması (en düşük CO2 emisyonu) ve çok amaçlı ısıtma uygulamaları için

uygun olması sebebiyle yenilenebilir alternatif bir enerji kaynağı olarak öne çıkmıştır (Kayadibi

vd., 2022).

Enerji kaynaklarımızı çeşitlendirmek ve verimli kullanmak için jeotermal enerji

kullanımının arttırılması ve yeni jeotermal sahaların bulunması önem kazanmaktadır. Bu

kapsamda, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Dairesi bünyesinde

“Kuzey Anadolu Fay Zonu ve Doğu Anadolu Fay Zonu Boyunca Gelişmiş Havzaların

Jeotermal Enerji Potansiyellerinin Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS)

Yöntemleri ile İncelenmesi” başlıklı proje çalışmaları 2018 yılında başlatılmıştır. Çalışmanın

amacı; Kuzey Anadolu Fay Sistemi (KAFS) ve Doğu Anadolu Fay Sistemi (DAFS) boyunca

gelişmiş havzaların (KAFS: 21 havza ve DAFS: 5 havza) jeotermal enerji potansiyellerinin

uzaktan algılama ile başlayan jeolojik, tektonik, hidrojeolojik çalışmaları ile devam eden ve

tüm verilerin CBS ortamında değerlendirildiği bir çalışma gerçekleştirmektir (Kayadibi vd.,

2022).

Projenin amacı kapsamında her havzada uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemi

(CBS), jeoloji, tektonik ve hidrojeoloji (su kimyası ve izotop analizleri) çalışmalar

gerçekleştirilmiştir. Uzaktan algılama çalışmaları kapsamında; gündüz/gece çekim ASTER,

Lansdat 7 ETM+ ve Landsat 8 uydu görüntülerinin termal bantlarından hesaplanan yüzey

sıcaklık anomali haritaları üretilmesi, ASTER görüntülerinden hidrotermal alterasyon

zonlarının (özellikle jeotermal sistemler ile ilişkili) haritalanması ve yüzeysel deformasyonları

belirlemek için InSAR analiz çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca alterasyon zonlarından

alınan örneklerin laboratuvarda spektral ölçüm ve analizleri ile hidrotermal alterasyon

mineralleri tespit edilerek elde edilen sonuçların doğrulamaları için XRD analizleri yapılmıştır.

Jeolojik çalışmalar kapsamında; mevcut 1:100.000 ölçekli açınsamalı haritalar ve literatür

verilerinden yararlanılarak havzaların rölyef haritası üzerinde üç boyutlu jeoloji haritaları,

dikme kesitleri ve enine kesitler hazırlanmış ve kayaçların litolojik özellikleri yazılmıştır.

ii

Tektonik çalışmalar kapsamında; MTA diri faylar, 1:100.000 ölçekli açınsamalı

haritalarda yer alan faylar ve literatürde yer alan faylar kullanılarak havzaların tektonik yapı

haritaları hazırlanmış ve bazı havzalarda arazi çalışmaları sırasında ölçü alınabilen fay

düzlemlerinden kinematik veriler toplanarak stres analizleri yapılmıştır. Böylelikle, havzaya

ilişkin stres yönleri belirlenerek fay ve fay sistemlerinin yeraltı suyu taşıma potansiyelleri

değerlendirilmiştir. Hidrojeolojik çalışmalar kapsamında; havzalardaki sıcak ve soğuk su

kaynaklarından alınan örneklerin su kimyası ve izotop analizleri gerçekleştirilmiştir. Uzaktan

algılama ve gerçekleştirilen diğer çalışmalar sonucunda elde edilen alansal veri katmanları,

CBS ortamına aktarılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir (Kayadibi vd., 2022).

Bu rapor, söz konusu proje kapsamında Kırıkhan (Hatay), İslahiye (Gaziantep),

Kahramanmaraş, Gölbaşı (Adıyaman) ve Sivrice (Elazığ) havzalarında 2021 yılında

gerçekleştirilen çalışmaları kapsamaktadır