ÖZ

MTA Genel Müdürlüğü adına tescilli Ağrı Diyadin Yeşildurak AR: 41 no.lu

jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında 2022 yılında yapılan jeoloji, jeofizik,

hidrojeokimya ve gaz ölçüm çalışmaları neticesinde, 2.500±250 m derinliğinde bir adet

sondaj önerilmiştir (Kılınç vd., 2025). Söz konusu lokasyonda, 2024 yılı içerisinde 04-

ADO-2024/03 jeotermal sondajı gerçekleştirilmiştir.

04-ADO-2024/03 jeotermal sondaj kuyusunda, 521,00 metreye kadar 17 ½”

matkapla ilerlenerek 0,00- 515,50 metreler arasına 13 3/8” J55 casing kapalı yüzey

muhafaza boruları inilmiş ve boru arkası çimentolanmıştır. Sonrasında 12 1/4” matkapla

ilerlemeye geçilmiştir. Kuyu tabanı 1.270,80 metrede iken kuyuda kontrolsüz püskürme

ile geliş başlamıştır. Yapılan çalışmalardan sonra kuyu kontrol altına alınarak takım

dizini çekilmiş ancak dizinin 620 metrelerden koptuğu anlaşılmıştır. Sondaj ekibi

tarafından mevcut şartlar altında (kuyu başı basıncının en az 40 bar olması, sondaj

makinası ve ekipmanlarının bakım, onarım ve inspectionlarının eksik olması, gerekli

kuyu kontrol ekipmanlarının eksik olması vb.) kuyuda kalan takımı kurtarma, kuyuyu

saptırma, ilerleme vb. herhangi bir işlemin yapılamayacağı, yüksek akışkan basıncı

nedeni ile underground blow-out (yeraltı kuyu püskürmesi) yapma olasılığı olduğu ifade

edildiğinden, kuyunun mevcut haliyle üretime açılamayacağı tutanak altına alınmıştır.

Söz konusu tutanağa istinaden Genel Müdürlüğün sözlü talimatı ile kuyuda gerekli

önlemler alınarak çalışmalar sonlandırılmıştır.

04-ADO-2024/03 jeotermal sondajının gerçekleştirildiği AR: 41 no.lu jeotermal

kaynak arama ruhsat sahası ve yakın çevresinde mostra veren veya mostra vermese de

yapılacak bir sondajda kesileceği düşünülen birimler alttan üste doğru sırasıyla Geç

Devoniyen-Erken Karbonifer yaşlı kristalize kireçtaşı, dolomit ve killi şistlerden oluşan

Adlanmamış Devoniyen-Karbonifer birimi, Permiyen öncesi yaşlı Tepedam

Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Bakışık (Kağızman) karmaşığı, Üst Paleosen-Alt

Eosen yaşlı Pekiyidere Formasyonu, Üst Eosen yaşlı Dirbi Formasyonu, Pliyosen yaşlı

Saray Formasyonu (Çakıltaşı Üyesi, Kireçtaşı Üyesi) ve Davut Lavı ile Kuvaterner yaşlı

alüvyonlardır. Nitekim yapılan 04-ADO-2024/03 jeotermal sondajında sırasıyla Davut

Lavı, Saray Formasyonu, Pekiyidere Formasyonu ve Tepedam Metamorfitleri

kesilmiştir.

Ağrı-Diyadin-Yeşildurak AR: 41 no.lu jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında

açılan 04-ADO-2024/03 jeotermal sondajı, 1.270,80 metre derinliğinde terk edilmiştir.

Kuyu terk kararı alındıktan sonra, 345,00 metreden 9 m3 çimento şerbeti ile ikinci tapa

çimento yapılmış, kuyu başına kör flanş bağlanarak kuyu emniyete alınmıştır.

Yaşanan teknik sıkıntılardan dolayı terk edilmek zorunda kalınan 04-ADO-

2024/03 jeotermal sondaj kuyusu üretime alınamamış ve üretim çalışmaları

yapılamamıştır. Blow-out yapan kuyuda kontrolsüz akışkan boşalımı olmuştur.

Kuyudan basınçlı halde gelen akışkanın değerleri (debi, sıcaklık) sağlıklı bir şekilde

(suyun farklı noktalarda geliyor (dağınık) olması, yüksek basınçtan dolayı kuyu başında

ölçüm yapılamaması vb.) ölçülememiştir. Akışın en fazla olduğu noktada yapılan

ölçümde (spool hattına bağlanan casing’in ucundan, kuyu başından yaklaşık 13 metre

uzaklıkta) 35 oC sıcaklık değeri okunmuştur. Debi ölçümü yapılamamış ancak farklı

noktalardan gelen akışkanın toplam debisinin 8-12 l/sn. civarında olduğu tahmin

edilmiştir. Kuyuda rezervuar sıcaklığı (kuyu içi sıcaklık) ve kuyu normal şartlar altında

tam olarak üretime açılamadığından gerçek üretim değerleri ölçülememiştir. Söz konusu

akışkanın spesifik kondüktivitesi (EC) 6.800 μS/cm, tuzluluğu ise 3,8 ppt olarak

ölçülmüştür. Yine sondaj lokasyonunda, kuyu başına yakın alanlarda Optima 7 gaz

analizörü ile yapılan gaz ölçümlerinde 1-6 ppm H2S, %2,54-6,92 CO2 değerleri

ölçülmüştür.ÖZ

MTA Genel Müdürlüğü adına tescilli Ağrı Diyadin Yeşildurak AR: 41 no.lu

jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında 2022 yılında yapılan jeoloji, jeofizik,

hidrojeokimya ve gaz ölçüm çalışmaları neticesinde, 2.500±250 m derinliğinde bir adet

sondaj önerilmiştir (Kılınç vd., 2025). Söz konusu lokasyonda, 2024 yılı içerisinde 04-

ADO-2024/03 jeotermal sondajı gerçekleştirilmiştir.

04-ADO-2024/03 jeotermal sondaj kuyusunda, 521,00 metreye kadar 17 ½”

matkapla ilerlenerek 0,00- 515,50 metreler arasına 13 3/8” J55 casing kapalı yüzey

muhafaza boruları inilmiş ve boru arkası çimentolanmıştır. Sonrasında 12 1/4” matkapla

ilerlemeye geçilmiştir. Kuyu tabanı 1.270,80 metrede iken kuyuda kontrolsüz püskürme

ile geliş başlamıştır. Yapılan çalışmalardan sonra kuyu kontrol altına alınarak takım

dizini çekilmiş ancak dizinin 620 metrelerden koptuğu anlaşılmıştır. Sondaj ekibi

tarafından mevcut şartlar altında (kuyu başı basıncının en az 40 bar olması, sondaj

makinası ve ekipmanlarının bakım, onarım ve inspectionlarının eksik olması, gerekli

kuyu kontrol ekipmanlarının eksik olması vb.) kuyuda kalan takımı kurtarma, kuyuyu

saptırma, ilerleme vb. herhangi bir işlemin yapılamayacağı, yüksek akışkan basıncı

nedeni ile underground blow-out (yeraltı kuyu püskürmesi) yapma olasılığı olduğu ifade

edildiğinden, kuyunun mevcut haliyle üretime açılamayacağı tutanak altına alınmıştır.

Söz konusu tutanağa istinaden Genel Müdürlüğün sözlü talimatı ile kuyuda gerekli

önlemler alınarak çalışmalar sonlandırılmıştır.

04-ADO-2024/03 jeotermal sondajının gerçekleştirildiği AR: 41 no.lu jeotermal

kaynak arama ruhsat sahası ve yakın çevresinde mostra veren veya mostra vermese de

yapılacak bir sondajda kesileceği düşünülen birimler alttan üste doğru sırasıyla Geç

Devoniyen-Erken Karbonifer yaşlı kristalize kireçtaşı, dolomit ve killi şistlerden oluşan

Adlanmamış Devoniyen-Karbonifer birimi, Permiyen öncesi yaşlı Tepedam

Metamorfitleri, Üst Kretase yaşlı Bakışık (Kağızman) karmaşığı, Üst Paleosen-Alt

Eosen yaşlı Pekiyidere Formasyonu, Üst Eosen yaşlı Dirbi Formasyonu, Pliyosen yaşlı

Saray Formasyonu (Çakıltaşı Üyesi, Kireçtaşı Üyesi) ve Davut Lavı ile Kuvaterner yaşlı

alüvyonlardır. Nitekim yapılan 04-ADO-2024/03 jeotermal sondajında sırasıyla Davut

Lavı, Saray Formasyonu, Pekiyidere Formasyonu ve Tepedam Metamorfitleri

kesilmiştir.

Ağrı-Diyadin-Yeşildurak AR: 41 no.lu jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında

açılan 04-ADO-2024/03 jeotermal sondajı, 1.270,80 metre derinliğinde terk edilmiştir.

Kuyu terk kararı alındıktan sonra, 345,00 metreden 9 m3 çimento şerbeti ile ikinci tapa

çimento yapılmış, kuyu başına kör flanş bağlanarak kuyu emniyete alınmıştır.

Yaşanan teknik sıkıntılardan dolayı terk edilmek zorunda kalınan 04-ADO-

2024/03 jeotermal sondaj kuyusu üretime alınamamış ve üretim çalışmaları

yapılamamıştır. Blow-out yapan kuyuda kontrolsüz akışkan boşalımı olmuştur.

Kuyudan basınçlı halde gelen akışkanın değerleri (debi, sıcaklık) sağlıklı bir şekilde

(suyun farklı noktalarda geliyor (dağınık) olması, yüksek basınçtan dolayı kuyu başında

ölçüm yapılamaması vb.) ölçülememiştir. Akışın en fazla olduğu noktada yapılan

ölçümde (spool hattına bağlanan casing’in ucundan, kuyu başından yaklaşık 13 metre

uzaklıkta) 35 oC sıcaklık değeri okunmuştur. Debi ölçümü yapılamamış ancak farklı

noktalardan gelen akışkanın toplam debisinin 8-12 l/sn. civarında olduğu tahmin

edilmiştir. Kuyuda rezervuar sıcaklığı (kuyu içi sıcaklık) ve kuyu normal şartlar altında

tam olarak üretime açılamadığından gerçek üretim değerleri ölçülememiştir. Söz konusu

akışkanın spesifik kondüktivitesi (EC) 6.800 μS/cm, tuzluluğu ise 3,8 ppt olarak

ölçülmüştür. Yine sondaj lokasyonunda, kuyu başına yakın alanlarda Optima 7 gaz

analizörü ile yapılan gaz ölçümlerinde 1-6 ppm H2S, %2,54-6,92 CO2 değerleri

ölçülmüştür.