MTA Genel Müdürlüğü tarafından Ankara ili, Ayaş ilçesinde 2011-33-13-05-8,
2012-33-13-05-7 ve 2013-33-13-17 özel kod numarası ile yürütülen “Ankara ve Civarı
Jeotermal Enerji Aramaları Projesi” kapsamında, 06/09/95 no.lu Ankara-Ayaş-Pınaryaka
ve 06/09/99 no.lu Ankara-Ayaş-Başbereket jeotermal kaynak arama ruhsat sahalarında
jeoloji, jeofizik ve hidrojeokimya etüt çalışmaları yapılarak, ruhsat sahalarının jeotermal
enerji potansiyelinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Yapılan bu çalışmaların
sonucunda 06/09/95 no.lu Pınaryaka jeotermal kaynak arama sahasında 200,00 m
derinliğinde AAB-2013/2 ve 762,00 m derinliğinde AAB-2013/8 kodlu 2 adet jeotermal
araştırma sondajı gerçekleştirilmiştir.
Çalışma alanı, bölgesel olarak Kuzey Anadolu Fay Kuşağı’nın güneyinde Galatya
Volkanik Kuşağı olarak adlandırılan bölge içinde yer almaktadır. Bölgede, Permiyen-
Kuvaterner yaş aralığında çökelmiş kaya birimleri yüzeylenir. Ankara’nın kuzeybatısında
yer alan çalışma alanındaki birimler Sakarya kıtasının tabanını oluşturan Permo-Triyas
yaşlı Karakaya grubuna ait Gökçekaya metamorfitleri ile kumtaşı, kiltaşı, kireçtaşı ve
metakumtaşından oluşan Karatepe formasyonu ile başlar. Bunların üzerinde uyumsuz
olarak Kalloviyen-Apsiyen yaşlı çörtlü kireçtaşlarından oluşan Soğukçam formasyonu
bulunur. Yaygın olarak görülen Tersiyer çökeller tabanında, karasal Kızılçay
formasyonuna ait Geç Paleosen-Alt Eosen yaşlı kireçtaşı ve kırıntılılardan oluşan Kabalar
üyesi, bunların üzerinde de Orta Eosen yaşlı kireçtaşı ve kırıntılılardan oluşan Güvenç
formasyonu uyumsuz olarak yer alır. Çalışma alanı batısında Kızılçay formasyonunun alt
kesimleri Paleosen yaşlı Beypazarı granotoyidi tarafından kesilir. Alt-Orta Miyosen
döneminde, kireçtaşı, kiltaşı, kumtaşı ve kömür içeren karasal Hançili formasyonu
çökelleri ile eş dönemli yaygın bir volkanik evre başlar ve Uludere piroklastikleri,
Ilıcadere volkaniti, Deveören volkaniti ve Bakacaktepe volkaniti oluşur. Bu birimler
üzerine Üst Miyosen yaşlı Uruş formasyonu, Pliyosen yaşlı Örencik formasyonu ve
güncel çökeller uyumsuz olarak gelir (Altun ve diğerleri, 2002).
Çalışma alanını da içine alan bölgede Neotektonik dönem Orta Miyosen’de Arap
Plakası ile Anadolu Plakası arasındaki kıta-kıta çarpışması ile başlamıştır (Şengör, 1979
ve 1980; Şengör ve Yılmaz,1983). Neotektonik dönemde, çarpışmaya bağlı olarak gelişen
sıkışma tektonik rejimi bölgenin genel anlamda jeodinamik evrimini büyük ölçüde
belirlemiştir). Bölge tektonik ve epirojenik hareketlerin etkisi altında kalarak faylanmış,
kırılmış yükselme ve alçalmalar göstermiştir. Ruhsat sahalarının doğusundaki Mürted
Ovası en son Pleyistosen de graben halini almıştır. Çalışma alanı kıvrımlar açısından
zengin bir bölgedir. Bölgede kıvrım eksenleri genel olarak KD-GB doğrultusundadır. Bu
tektonik rejime bağlı olarak; çalışma sahasında KD-GB ve KB-GD doğrultulu faylar
gelişmiştir. Ruhsat sahaları ve civarında genel olarak KD-GB doğrultusunda faylar
izlenmektedir.
06/09/95 no.lu Pınaryaka jeotermal kaynak arama ruhsat sahası içerisinde Bayat
Hamamı (BH-1) kaynağı bulunmaktadır. Kaynak başında yapılan ölçümlerde kaynak
sıcaklığı 26 °C, EC değeri 2.214 μmho/cm, TDS 1.483 mg/l ve Tuzluluk 1,13 ppt olarak
ölçülmüştür.
Ruhsat sahalarındaki jeotermal sistemin yayılımı, rezervuar kayaç derinliği,
gömülü yapıların ve sahanın genel tektonik yapısının belirlenmesi için jeofizik etüt düşey
elektrik sondaj (DES) ve doğal potansiyel (SP) çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
06/09/95 no.lu Ankara-Ayaş-Pınaryaka ve 06/09/99 no.lu Ankara-Ayaş-
Başbereket jeotermal kaynak arama ruhsat sahalarında 62 nokta düşey elektrik sondaj
(DES) ölçüsü alınmış, saha profil şeklinde çalışılmış detay çalışılamamıştır.
Gerçekleştirilen tüm çalışmalara ait verilerin değerlendirilmesi sonucu 06/09/95
no.lu Pınaryaka jeotermal kaynak arama sahasında AAB-2013/2 ve AAB-2013/8 kodlu 2
adet jeotermal araştırma kuyusu yapılmıştır.
Taban derinliği 200,00 m olan AAB-2013/2 jeotermal sondaj kuyusu kazısında
çakıl, kum ve topraktan oluşan alüvyon örtüden sonra Miyosen yaşlı Hançili
formasyonuna ait kiltaşı, killi kireçtaşı ve kireçtaşından oluşan kırıntılı ve karbonatlı
birimler kesilmiştir. Kuyuda 36,40 metreden sonra sirkülasyonsuz ilerleme yapıldığından
kırıntı elde edilememiştir. Bu nedenle 198 metreye kadar litoloji değerlendirmesi
yapılamamıştır. 198-200 metreler arasından alınan karot örneği ise altere bazalt, bazaltik
andezit olarak değerlendirilmiştir.
AAB-2013/2 sondajında ilerlemeye 12¼" çaplı matkapla başlanmış, 49 m
derinliğe kadar bu çapla kazı yapılmış akabinde kuyuda taramaya geçilmiş, önce 15"
sonra 171/2" matkapla tarama tamamlanmıştır. Kuyuda planlanan metraj daha derin
olduğundan kazıya güvenli bir şekilde devam etmek için 36,40 metrede tam sirkülasyon
kaybına neden olan süreksizlik zonunu kapatmak amacıyla tapa çimento yapılmıştır.
Kuyuda sirkülasyonun sağlanması üzerine ilerlemeye geçilmiş ancak kısa süre sonra
sirkülasyon tekrar kaybolmuştur. Bu nedenle takım çekilerek sondaj kazısına havalı
sistemle devam edilmek istenmiş fakat havalı sistemle ilerlemeye geçilemeden
kompresör etkisi nedeniyle kuyu üretime geçmiştir. Kuyuya 28 m 133/8" çaplı yüzey
koruma borusu (kaynaklı) indirilerek boru arkası çimentolanmıştır. Sirkülasyonsuz olarak
devam eden sondaj kazısında ilerleme kuyu tabanı 200 m iken tamamlanmıştır. Kuyuiçi
jeofizik ölçülerin değerlendirilmesinin ardından kuyuda 70 metreye tapa çimento
yapılmasına ve üretim borusunun bu seviyenin üzerine indirilmesine karar verilmiştir.
Kuyuya 65 metre 85/8" üretim borusu indirilerek teçhiz işlemi tamamlanmıştır.
Taban derinliği 762,00 m olan AAB-2013/8 jeotermal sondaj kuyusu kazısında
çakıl, kum ve topraktan oluşan alüvyon örtüden sonra Miyosen yaşlı Hançili
formasyonuna ait kırıntılı ve karbonatlı birimler kesilmiştir. Daha altta ise yine Miyosen
yaşlı bazalt ve bazaltik andezit türü kayaçlardan oluşan Deveören volkaniti ve volkanik
seviyeler içeren gri, bej renkli fosilli kireçtaşlarıyla karakterize Eosen yaşlı Güvenç
formasyonu kesilmiştir.
AAB-2013/8 sondajında 12¼" çaplı matkapla 102 metreye kadar ilerlenerek 17½"
çaplı matkapla tarama yapılmıştır. Kuyuya 0,00-100,00 metreler arasına 133/8" çaplı
yüzey koruma borusu (kaynaklı) indirilerek boru arkası çimentolanmıştır. 310,00 metreye
kadar 12¼" çaplı matkapla ilerlenip, 0,00-306,00 metreler arasına 95/8" çaplı üretim
koruma boruları (kaynaklı) indirilerek boru arkası çimentolanmış ve 762 metreye kadar
8½" çaplı matkapla ilerleme yapılmıştır. 300-762 metreler arasına 6 5/8" çaplı üretim
boruları (kaynaklı) indirilerek kuyu teçhizi tamamlanmıştır.
AAB-2013/2 jeotermal sondajında kuyu teçhiz işleminin tamamlanmasının
ardından kuyu yıkanarak temizlenmiş ve kompresörle kuyu geliştirme ve üretim
çalışmalarına başlanmıştır. Toplam 21,5 saat süren kompresörle üretim çalışmaları
sonucunda kuyudan 185 l/sn. debiye ve 41 °C sıcaklığa sahip akışkan elde edilmiştir.
AAB-2013/8 jeotermal sondajında kuyu teçhiz işleminin tamamlanmasının
ardından yıkanarak temizlenmiş ve kompresörle kuyu geliştirme ve üretim çalışmalarına
başlanmıştır. Toplam 25 saat süren kompresörle kuyu geliştirme çalışmaları sonunda
kuyudan 65 l/sn. debiye ve 40,5 °C sıcaklığa sahip akışkan elde edilmiştir. Ayrıca
kuyudan 7 l/sn. debide artezyenik üretim sağlanmıştır.
06/09/95 no.lu Pınaryaka jeotermal kaynak arama ruhsat sahasında jeotermal
amaçlı ilk olarak yapılmış olan bu sondajlar, bölgenin jeotermal potansiyelini yansıtması
ve genişletmesi anlamında önemli sonuçlar doğurmuştur. Ruhsat sahalarında ilave
sondajlar yapılarak sahaların potansiyelini artırma imkanı bulunmaktadır.
| Rapor Özellikleri | |
| Rapor No | 14787 |
| Rapor Adı | ANKARA İLİ, AYAŞ İLÇESİ 06/09/95 NO.LU PINARYAKA - 06/09/99 NO.LU BAŞBEREKET JEOTERMAL KAYNAK ARAMA RUHSAT SAHALARI JEOTERMAL ETÜT (JEOLOJİ-JEOFİZİK) VE AAB-2013/2 – AAB-2013/8 JEOTERMAL ARAŞTIRMA SONDAJLARI KUYU BİTİRME RAPORU |
| Konu | JEOTERMAL ETÜT KUYU BİTİRME RAPORU |
| Yer - Konum | ANKARA |
| Dil | TÜRKÇE |
| Yayın Tarihi | 2025 |
| Yazarlar | ENGİN BÜLBÜL,DR.ALPER KIYAK,DÜZGÜN ÇAM |
ANKARA İLİ, AYAŞ İLÇESİ 06/09/95 NO.LU PINARYAKA - 06/09/99 NO.LU BAŞBEREKET JEOTERMAL KAYNAK ARAMA RUHSAT SAHALARI JEOTERMAL ETÜT (JEOLOJİ-JEOFİZİK) VE AAB-2013/2 – AAB-2013/8 JEOTERMAL ARAŞTIRMA SONDAJLARI KUYU BİTİRME RAPORU
- Markalar MTA
- Ürün Kodu: DR14787
- Stok Durumu: Stokta var
-
834,80TL
Etiketler: ANKARA İLİ, AYAŞ İLÇESİ 06/09/95 NO.LU PINARYAKA - 06/09/99 NO.LU BAŞBEREKET JEOTERMAL KAYNAK ARAMA RUHSAT SAHALARI JEOTERMAL ETÜT (JEOLOJİ-JEOFİZİK) VE AAB-2013/2 – AAB-2013/8 JEOTERMAL ARAŞTIRMA SONDAJLARI KUYU BİTİRME RAPORU