Günümüzde ülkeler, enerji ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü petrol ve doğalgaz

kaynaklarından karşılarken; bu kaynakların sınırlı olması ve uluslararası piyasalardaki

dalgalanmalar, alternatif enerji kaynaklarına yönelmeyi zorunlu kılmaktadır. Bu

bağlamda, öncelikle kömür kullanımı öne çıkmakla birlikte; hidroelektrik, rüzgâr ve

güneş gibi yenilenebilir enerji kaynakları da giderek önem kazanmaktadır

2024 yılında ülkemizde üretilen enerjinin dağılımı; %35,2 kömür, %18,9 doğal

gaz, %21,5 hidrolik enerji, %10,5 rüzgâr, %7,5 güneş, %3,2 jeotermal ve %3,2 diğer

kaynaklardan karşılanmaktadır.

2025 Haziran sonu itibarıyla kurulu gücümüz 119.632 MW’a ulaşmıştır ve

kaynaklara göre dağılımı %27 hidrolik enerji, %20,6 doğal gaz, %18,3 kömür, %11,3

rüzgâr, %19,2 güneş, %1,4 jeotermal, %2,2 diğer kaynaklardan sağlanmaktadır.

Aynı dönemde elektrik üretim santrali sayısı (lisanssız santraller dahil) 30 483’e

yükselmiş olup bunlar; 771 hidroelektrik, 72 kömür, 381 rüzgâr, 66 jeotermal, 338 doğal

gaz, 34 411 güneş ve 444 diğer kaynaklı santrallerden oluşmaktadır

(https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-elektrik).

Türkiye, linyit rezervleri açısından dünya genelinde orta ölçekli bir ülke

sayılmaktadır. Dünya linyit ve alt bitümlü kömür rezervlerinin yaklaşık %3,2’si

ülkemizde bulunmaktadır. Ancak linyitlerimizin büyük çoğunluğunun ısıl değeri düşük

olduğundan, termik santrallerde kullanımı yaygındır. Afşin-Elbistan havzası, ülkemizin

linyit rezervlerinin yaklaşık %25’lik bölümüne ev sahipliği yapmaktadır.

Linyit; düşük ısıl değerine sahip, kül ve nem oranı yüksek bir kömür türüdür. Bu

nedenle genellikle termik santrallerde yakıt olarak kullanılmasına rağmen, yer kabuğunda

fazlaca bulunması sebebiyle enerji hammaddesi olarak sıkça tercih edilmektedir.

Ülkemizdeki toplam kömür kaynağı, yaklaşık 20,53 milyar ton linyit ve asfaltit (%93,3)

ile 1,52 milyar ton taş kömürü (%6,7) olmak üzere toplamda yaklaşık 22 milyar tondur.

Dünya genelinde kömür rezervlerinin yalnızca %20’si geleneksel madencilik

yöntemleriyle çıkarılabilmektedir. Geleneksel yöntemler tehlikeli, zahmetli ve

maliyetlidir; bu nedenle, yer altında gazlaştırma gibi daha ekonomik alternatifler üzerinde

çalışmalar artmaktadır.

Kömürün yerinde gazlaştırılması, yani Yer Altı Kömür Gazlaştırma (YKG)

yöntemi, jeolojik veya teknik sebeplerle işletilemeyen kömürlerden enerji elde etmeyi

amaçlar. Bu yöntemde, enjeksiyon kuyularından kömür damarına enjeksiyon gazları

(örneğin oksijen, bütan, propan) gönderilerek, damarda “sentez gaz (syngas)” oluşturulur.

Bu sentetik gaz, üretim kuyusundan yüzeye çıkarılarak enerji üretiminde kullanılır.

Yapılan araştırmalar, YKG teknolojisinin temellerinin Eski Sovyetler Birliği

döneminde atıldığını ve 40 yılı aşkın deneysel çalışmalarla geliştiğini göstermektedir.

1995 yılından itibaren dünya genelinde yaygınlaşan bu teknoloji, günümüzde enerji

alanındaki en hızlı gelişen yöntemlerden biridir. Underground Coal Gasification

Partnership (UCGP)’ye göre, bugüne kadar dünya çapında YKG ile yaklaşık 15 milyon

ton kömür işlenmiş ve yaklaşık 20 milyar m³ yapay gaz üretilmiştir (Tunç, 2015).

Bu bilgiler ışığında, YKG prosesinin Türkiye’deki uygulanabilirliğini araştırmak

üzere; MTA Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen ve ruhsat hukuku yine MTA’ya ait

olan 201300248 numaralı linyit sahasında, “Afyonkarahisar-Burdur-Isparta-Antalya