Proje alanı, Orta-Geç Miyosen yaşlı yapısal hareketlerin ve buna eşlik eden volkanizmanın

şekillendirdiği yüksek alanlar ve bu alanların çevrelediği çökelme havzanın bir bölümünü

oluşturur. Bu havzada çökelmiş Miyosen-Pliyosen yaşlı istif 1960 lı yıllarda kömür arama ve

araştırmaları kapsamında ve 2006 yılında başlatılan evaporit aramaları kapsamında

araştırılmıştır. Bu araştırmalarda öncelikle erken dönem çalışmalarında, istifin kömür içerdiği

belirlenmiş; ancak ısıl değerinin ve derinliğinin, zamanının ekonomiklik işletilebilirlik

ölçütüne uygun olmaması nedeniyle araştırma genişletilmemiştir. Evaporit aramalarının

yürütüldüğü daha sonraki yıllarda, havzanın farklı bir bölgesinde kömür varlığının

belirlenmesi; ayrıca artık günümüzde düşük ısıl değerdeki kömürleri tüketen termik

santrallerin bulunması, arama ve araştırma çalışmalarını tekrar gündeme getirmiştir.

Karapınar-Ayrancı bölgesi bu bağlamda MTA Genel Müdürlüğü tarafından 2007-2010 yılları

arasında ayrıntılı bir şekilde araştırılmış; bu araştırma kapsamında 414 adet sondaj yapılarak

1.832 milyon ton kaynak belirlenmiştir.

Kömür havzasının ruhsatını elinde bulunduran EÜAŞ Genel Müdürlüğü 2015 yılında bölgede

bir termik santral kurulmasının planlandığını bu bağlamda havzada detaylı jeolojik araştırma

ve geliştirme çalışmalarına gereksinim olduğunu belirtmiş ve bu bağlamda bir proje ortaya

koymuştur.

Bu projenin amacı: Kömür havzasında, uluslararası standartlarda hazırlanmış bir protokol

çerçevesinde, “Kalite Güvence (QA) ve “Kalite Kontrol (QC)” işlemleri uygulanarak

yürütülecek çalışmalar ile kaynağı üç boyutu ile ortaya koymak, bu boyutlar içerisindeki

sürekliliği konusunda jeolojik veriler üretmek; ayrıca kaynağın işletilebilirliğine temel

oluşturacak parametreleri ortaya çıkartmaktır.

Projelendirilen alan, MTA Genel Müdürlüğü tarafından belirlenmiş kömür yayılım sınırları

içerisinde; ancak kömürlü zonun daha kalın olduğu güney bölümde yer almaktadır. EÜAŞ

Genel Müdürlüğü tarafından verilen 282 adet sondaj lokasyonu bu bölgeyi hedef almış;

sondajlarda toplam 81.504,76 metre ilerleme sağlanmıştır. Projede zon içerisinde yer alan tüm

organik kayalar “JORC” standartlarında kodlanmış ve tanımlandığı şekilde örneklenmiştir.

Kömürsü (coaly) kırıntılı kayalar, karbonlu (carbonaceous) kırıntılı kayalar ve <0,20 metre

kömür damarlarından oluşan; ancak kömür damarlarından bağımsız “Kirlenmiş (diluted)”

seviyeler 0,50 metre kalınlığında bölümler şeklinde kompozit olarak örneklenmişlerdir.

Kömür damarlarının tavan ve taban kayalarında kirlenme o lması durumunda da bu

seviyelerden 0,50 metre kalınlığı aşmayacak şekilde kompozit örneklemeler yapılmıştır.

2

Bu bağlamda 16.764 adet örnek derlenmiş ve bu örneklerin tam analizi yapılmış; nem, kül,

uçucu madde, alt ve üst ısıl değer, toplam kükürt, külde kükürt ve yanar kükürt değerleri

belirlenmiştir.

Projede seçilmiş 20 kuyudan derlenen 1070 örneğin her birinde: Kükürt formları (sülfat

kükürdü, piritik kükürt ve organik kükürt, kömürlerin element bileşenleri (H, N, O ve C),

major element ve iz element içerikleri belirlenmiş; kül ergime değerleri, öğütülebilirlik

indeksleri saptanmış; klor içerikleri, asitte çözünen alkali bileşenleri ve yoğunlukları ortaya

çıkartılmıştır.

Kuyularda “Gamma-ray”, “Nötron” ve “Density” jeofizik kuyu logu alınmış, kömürlerin giriş

ve çıkış derinlikleri bu loglarla karşılaştırılmış; uyumsuzluklar jeofizik loglar esas alınarak

giderilmiştir.

Projede, kömür damarları içinde kalınlığı <0,20 olan arakesmeler (kiltaşı, siltaşı, marn vb)

rezerv hesaplamalarında kömür damarına katılmış; ısıl değeri <750 kcal/kg olan kömür

damarları ve kömür içeren (carbonaceous) kırıntılılar rezerve dahil edilmemiş; ayrıca kömürlü

istifin ağırlıklı ortalama ile bulunacak alt ısıl değeri <950 kcal/kg olmayacak şekilde kömür

stampı düzenlenmiştir.

Sahanın kömür potansiyeli, yukarıda verilen kriterler doğrultusunda düzenlenmiş kömür

stamplarından itibaren poligon yöntemi kullanılarak hesaplanmış ve havzada 1.424.119.034

ton kaynak belirlenmiştir.

Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ruhsat sahası içerisinde ve finansmanı EÜAŞ

tarafından karşılanarak gerçekleştirilen bu projenin her aşamasındaki çalışmalar,

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve Elektrik Üretim Anonim Şirketi

(EÜAŞ) arasındaki işbirliği çerçevesinde yürütülmüştür.