Nevşehir İl Özel İdaresi ile Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü arasında

07.05.2018 tarihinde imzalanan sözleşme gereği, 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve

Doğal Mineralli Sular Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği ve 24.09.2023 tarih ve

28775 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama

Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre Nevşehir

İl Özel İdaresi adına kayıtlı Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal

alana ait kaynak koruma alanları etüdü çalışması, jeotermal alanın çevresel etkilerle

kirlenmesinin önlenmesi, korunması ve geliştirilmesi amacıyla jeolojik, hidrojeolojik,

jeotermal ve jeokimyasal çalışmaları içerecek şekilde hazırlanmıştır.

Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda ve

çevresinde, jeolojik olarak Paleozoyik yaşlı metamorfikler ile bunları uyumsuzlukla

örten Senozoyik yaşlı çökel birimleri bulunmaktadır. Paleozoyik yaşlı metamorfikler

temeli oluşturur. Bunlar Kırşehir Masifi’nin doğu uzantılarıdır. Masifin genel olarak

en altta değişik türde gnays ve şistlerle başladığı bilinmektedir. Daha üst seviyelerine

doğru mermer bant ve mercekleri ile şistlerin ardalanması egemen olur. En üstte ise

şeker dokulu kristalize kireçtaşı, mermerler ve bunlarla uyumlu olarak kuvarsitler

bulunur. Kozaklı jeotermal alanı yakın çevresinde, masife ait kristalize kireçtaşımermer

birimi Yiğitler köyü güneydoğusunda yüzeylenir. Birim beyaz, kirli beyaz,

gri renkli, orta-iri kalsit kristalli, orta-kalın katmanlı, bazen masif ve yoğun kırıklıçatlaklı

kristalize kireçtaşı ve mermerlerden oluşur. Bu temel birimi üzerine uyumsuz

olarak Tersiyer çökelleri gelir. Tersiyer birimleri, Eosen yaşlı kireçtaşı, kumtaşı,

konglomera ve marnlar, Oligosen yaşlı marn, kil, konglomera, kumtaşı ve jipsler ve

Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı kireçtaşı, marnlı kireçtaşı ve tüflerle temsil olunur.

Alanda en genç birimler olarak traverten, akarsu taraçaları ve alüvyon yüzeylenir.

Traverten bölgeyi denetleyen tektonik hareketlerin etkisiyle oluşan kırılmalar

sonucunda sıcak su çıkışlarına bağlı olarak oluşmuştur.

Çalışma sahasında temeli oluşturan ve gri, beyaz renkli kırıklı ve çatlaklı

yapıda mermerlerden oluşan Bozçaldağ formasyonu yüksek permeabilite ve

poroziteye sahip olduklarından geçirimli birimler olup ana rezervuar özelliğindedir.

Temel birimleri kesen Kretase yaşlı volkanit ve magmatiklere ait granit, granodiyorit,

gabro ve dasit birimleri sahada masif görünümde olduklarından fazlaca ikincil

permeabilite ve porozite kazanmamışlardır. Bu nedenle de geçirimsiz özelliğe

sahiptirler. Temel birimlerin üzerine uyumsuzlukla gelen çökel birimlerinden Alt-

Orta Eosen yaşlı sıkı tutturulmuş konglomera ve kumtaşından oluşan Baraklı

Formasyonu yarı geçirimli, Orta-Üst Eosen yaşlı ve Kozaklı jeotermal sahasındaki

mevcut kuyuların rezervuar kayasını oluşturan Çevirme Formasyonu’nun nummulitli

kireçtaşı seviyeleri, permeabilite ve poroziteleri yüksek olduğunda geçirimli birimler

olup rezervuar kaya özelliğindedir. Oligosen yaşlı Deliceırmak, Formasyonu ile Üst

Miyosen-Pliyosen yaşlı, karasal klastik, volkanik ve karbonat kayalarından oluşan

Kızılırmak Formasyonu’na ait birimlerden gevşek tutturulmuş çakıltaşı, kumtaşı ve

killi kireçtaşı seviyeleri geçirimli, siltli seviyeleri yarı geçirimli, killi seviyeler ise

geçirimsizdir. Kuvaterner yaşlı yamaç molozu ve alüvyonlar da geçirimlidir.

Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda, önceki

yıllarda jeoloji, tektonik ve jeofizik gravite-manyetik-elektrik çalışmaları yapılmış,

jeolojik ve jeofizik etütler sonucu belirlenen lokasyonlarda da MTA Genel Müdürlüğü

tarafından sondajlı çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Alanda, 1965 yılında on iki ve 1967

2

yılında üç adet olmak üzere toplam on beş adet gradyan sondajı yapılmış, bu

kuyulardan üç tanesinde (G-2, G-5 ve G-6) sıcak su üretimi olmuştur. Sahada daha

sonra yine MTA Genel Müdürlüğü tarafından 4 adet üretim amaçlı sıcak su kuyusu

(SSK, K-1, K-3 ve MTA-K4) açılmıştır.

Sahada NEVJET A.Ş’nin aktif kullanımında 4 adet üretim (Ö-1, Ö-2, Ö-6,

Karaca-1) ve 1 adet reenjeksiyon kuyusu (Doğan-1) bulunmaktadır. NEVJET A.Ş

tarafından üretim kuyularından alınan sıcak su 1.500 ton kapasiteli toplama/dağıtım

deposundan konut ısıtma, termal kullanım için abonelere dağıtılmakta, 500 ton

kapasiteli reenjeksiyon deposundan da Doğan-1 reenjeksiyon kuyusuna

gönderilmektedir. NEVJET A.Ş’den alınan sıcak su ile Kozaklı Belediyesi tarafından

Kozaklı ilçesi konut ısıtması yapılmaktadır. Başyazıcıoğlu Tarım tarafından işletilen

sera 61.780 m2 olup bu seraya NEVJET A.Ş tarafından Ö-2 kuyusundan su

verilmektedir. Ayrıca Termalya-3, Termalya-4, Konak Termal, Diva İsib, Yapısel

Termal, Gündüz Termal, Güneş Termal, Hacı Veli Termal, Çiftçiler Termal, Vural

Termal, Altunsu Termal, Roza Termal, Grand Termal, K-1, Belediye-1 kuyularından

termal amaçlı kullanım yapılmaktadır. Bu kuyular dışında kullanılmayan Şehir

Kaplıcası-1 (ŞK-1), Hacı Hasan Güneş, K-3, Ö-3 ve Ö-4 kuyuları ile kullanılamayan

Termalya-1, Termalya-2, Obruk yanı, Şehir Kaplıcası-2 (ŞK-2), MTA-K4, SSK, Kattre

Assos, Ö-2 yenileme ve Ö-5 (Reenjeksiyon) kuyuları mevcuttur. Sonuç olarak;

Nevşehir-Kozaklı jeotermal alanında kullanılabilir durumda 25 adet ve kullanılamaz

durumda 9 adet kuyu olmak üzere toplam 34 adet kuyu bulunmaktadır.

Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda koruma

alanlarının belirlenmesine yönelik olarak yapılan etüt çalışmasında; sahada bulunan

sıcak ve soğuk suların kimyasal karakteristiğini belirlemek, aralarındaki kimyasal

benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymak, sahada bulunan mevcut sularda kimyasal

kirlilik, kabuklaşma olup olmadığını belirlemek amacıyla 22 adet sıcak su üretim

kuyusu (Ö-1, Ö-2, Ö-6, Karaca-1, Altunsu Termal, Çiftçiler Termal, Diva İsib, Grand

Termal, Gündüz Termal, Güneş Termal, Hacı Hasan Güneş, Hacı Veli Termal, Konak

Termal, Roza Termal, Termalya-3, Termalya-4, Yapısel Termal, Vural Termal, Şehir

Kaplıcası-1 (ŞK-1), Belediye-1, K-1, K-3), 2 adet reenjeksiyon ön değerlendirme

(termal gidiş ve termal dönüş), 1 adet Obruk su örneği, 1 adet soğuk su kuyusu örneği

(Taşlıhöyük kuyusu), 1 adet dere örneği (Eşe Deresi), 2 adet atık su kanalı örneği

(kanal başı ve kanal sonu) olmak üzere toplam 29 adet su örneği alınmıştır. Ayrıca

sözleşme kapsamında 6 adet kuyuda (Ö-1, Ö-2, Ö-6, Karaca-1, Roza Termal, Diva

İsib) suda gaz analizi yapılmıştır.

Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda kaynak

koruma alanı etüt çalışmasında analiz amaçlı örnek alımı sırasında, sıcak su üretim

kuyularında ölçülen sıcaklıkların 36,8-87,4 °C arasında, pH değerlerinin 6,5-7,54

arasında ve elektriksel iletkenlik (EC) değerlerinin 1.980-3.200 S/cm arasında

olduğu belirlenmiştir.

Koruma alanları çalışması kaynak ve sıcak su sondajlarının her türlü kirletici

dış etkenlerden korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla yapılmaktadır.

Dolayısıyla bu çalışma da, doğal çıkış ve kuyuların her türlü kirletici dış etkenlerden

korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması, potansiyel alanın belirlenerek koruma

altına alınması amacıyla gerçekleştirilmiş ve sahanın litolojik özellikleri, kayaçların

geçirimliliği, çatlak ve kırık sistemleri gibi unsurlar göz önüne alınarak jeotermal

3

kaynak koruma alanı sınırları, bu zon sınırlarında alınması gerekli önlemler ve izin

verilebilecek hususlar belirlenmiştir.

Nevşehir-Kozaklı 2007/18 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda yapılan

koruma alanları etüdü çalışmaları sonucunda belirlenen koruma alanları zonları ile

uyulması gereken kurallara dikkat edilmesi bölge için önemli bir ekonomik değer olan

sıcak suyun, uzun yıllar kullanılabilmesi ve gelecek nesillere aktarılabilmesi

bakımından büyük önem taşımaktadır.

Bu çalışma ile belirlenen I., II. ve III. derece koruma alanı sınırları 1/25.000

ölçekli topoğrafik harita üzerine işaretlenmiştir.