Bu rapora konu olan çalışma MTA Genel Müdürlüğü tarafından 2016-33-38 proje

kod no’suyla Konya-Karaman kömür sahasının hidrojeoloji etüdüne yönelik olarak

yapılmıştır.

Bu proje MTA Genel Müdürlüğü ile EÜAŞ Genel Müdürlüğü arasında imzalanan

sözleşme kapsamında 06 Nisan 2016 - 21 Haziran 2017 tarihleri arasında

gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, gelecekte yapılacak olan kömür işletme

çalışmaları esnasında karşılaşılacak yüzey ve yeraltısuyu problemlerine ışık tutacak

hidrolojik, hidrojeolojik ve hidrojeokimyasal verilerin elde edilmesi ve bunların

analizinin gerçekleştirilmesidir.

Çalışma alanındaki temel kayaları Geç Permiyen-Mesozoyik yaşlı “Bolkardağı

Birliği” olarak adlandırılan kayaçlar oluşturmaktadır. Bu grubu ofiyolitik melanj

üzerler. Çalışma alanının güneydoğusunda Geç Paleosen-Orta Eosen yaşlı birimler

Mesozoyik yaşlı birimleri ve Ofiyolitik Melanjı açısal uyumsuzlukla üzerler. Bölgede

Orta-Üst Miyosen’den başlayarak, Kuvaterner sonlarına kadar etkin olan volkanizma,

gölsel ve alüvyal çökeller ile birlikte bulunur.

Havzanın genelinde 2 milyar tonun üzerinde kömür rezervi bulunmaktadır.

Çalışma alanında 1.500 km² lik alanda hidrojeolojik etüt yapılmıştır. 175 adet

major anyon – katyon analizi için su örneği ile 100 adet izotop örneği alınmıştır. İzotop

analizleri DSİ TAKK Başkanlığınca, su kimyası analizleri Enerji Dairesi Su Kimyası

Teknik ekibi tarafından gerçekleştirilmiştir. 50 su noktasında yerinde fiziksel parametre

ölçümü ile 50 su noktasında yerinde yer altı su seviye ölçümü, yağışlı ve kurak dönem

olarak gerçekleştirilmiştir ve 3 adet izleyici deneyi gerçekleştirilmiştir.

Detay hidrojeoloji çalışmaları için 38 adet lokasyonda 13 adet 2.663 m pompaj

kuyusu, 25 adet 3.942 m gözlem kuyusu olmak üzere toplam 6.605 m sondaj

gerçekleştirilmiştir. Bu sondajlarla ilgili olarak MTA Jeofizik Daire teknik personelleri

tarafından 4.526 m well-log ölçümü gerçekleştirilmiştir (2.235 m GammaRay-Neutron,

1.849 m Density, 442 m SP-Rezistivite).

Sahada yapılan etüt çalışmaları sonucunda elde edilen verilere uygun olarak

1/100.000 ölçekli hidrojeoloji haritası ile 1/100.000 ölçekli jeoloji haritası

hazırlanmıştır.

11 grupta ve ayrıca 12 adet lokasyonda gözlem amaçlı açılan kuyulardan

periyodik seviye ölçümleri ile toplam 38 adet açılan kuyularda kompresör testleri,

ayrıca 20 adet pompa testi yapılmıştır. Pompa testleri sonucunda elde edilen değerler

akifer cinsine göre Transmisivite katsayısı; 305 m2/gün – 503.000 m2/gün değerleri

arasında bulunmuştur.

Çalışmalar süresince, 3 adet izleyici (boya) deneyi ile 2 adet meteoroloji istasyonu

kurulumu ve meteorolojik veri alımı gerçekleştirilmiştir.

Karapınar, Ereğli ve Ayrancı DMİ’dan alınan verilere göre havzanın sıcaklık,

yağış ve buharlaşma verileri temin edilmiştir. İnceleme alanı için 2016 ve 2017 yıllarına

ait ortalama yağış 300,5 mm, ortalama sıcaklık 12,4 oC dolayındadır.

Yapılan su bilançosu hesaplamalarına göre; yıllık beslenme miktarı 363,18 x 106

m3/yıl, yeraltına süzülebilecek su miktarı 116,29 x 106 m3/yıl, boşalım miktarı 400,7 x

106 m3/yıl olarak hesaplanmıştır.

2

Yağışlı dönem sonunda alınan su kimyası ve izotop analizleri sonuçlarına göre,

havzadaki kömür ve kömür üstü akiferlerdeki mevcut yeraltısuları yağışlardan

beslenmektedir.

İnceleme alanındaki akifer birimleri; kömür seviyesinin üstü için Kuvaterner yaşlı

alüvyonlar ve yamaç molozları ile Pliyo-Kuvaterner yaşlı örtü birimlerinin çakıllı ve

kumlu düzeyleri oluşturmaktadır. Kömür seviyesinin altında ise Miyosen yaşlı

kireçtaşları ile temel birimlerini oluşturan Jura-Kretase yaşlı kireçtaşlarının kırıklı,

çatlaklı ve erime boşluklu yapısı nedeniyle iyi bir akifer özelliği gösteren birimler

yeralmaktadır.