Turcas Kuyucak Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. ile Maden Tetkik ve Arama

Genel Müdürlüğü arasında 21.08.2017 tarihinde imzalanan sözleşme gereği, 5686 sayılı

Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu ve Uygulama Yönetmeliği ve

24.09.2023 tarih ve 28775 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu

Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine göre

Turcas Kuyucak Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. adına kayıtlı Aydın-Kuyucak 2016/1

no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alana ait kaynak koruma alanları etüt çalışması,

jeotermal alanın çevresel etkilerle kirlenmesinin önlenmesi, korunması ve

geliştirilmesine yönelik jeolojik, hidrojeolojik, jeotermal ve jeokimyasal çalışmaları

içerecek şekilde hazırlanmıştır.

Kuyucak (Aydın) jeotermal alanı Büyük Menderes Grabeni’nin doğu kesiminde,

grabenin kuzey kanadında yer almaktadır. Bölgenin temel birimlerini Paleozoyik yaşlı

gnays, şist ve mermer birimleri oluşturur. Gnayslar, şist ve mermerler üzerine

bindirmeli olarak gelmektedir. Grabeni dolduran Tersiyer yaşlı sedimanter birimler ise

karasal kökenli olup, tektonik aktiviteler ve sedimantasyon süreçleri ile metamorfik

temel üzerinde biriken kayaçlar iri-ince taneli kumtaşı, silttaşı, kiltaşı, çakıltaşı, marn,

kireçtaşı ve iyi çimentolanmış konglomeradan oluşur. Graben içerisinde bazı yerlerde

Orta Miyosen birimlerin tabana yakın kısımlarında ince linyit bantları görülmektedir.

Neojen birimleri üzerine uyumsuzlukla Pleyistosen yaşlı gevşek tutturulmuş yer yer killi

kumtaşları ve çakıltaşları gelir. Sahadaki en genç birimler olan Holosen yaşlı traverten,

taraça, yamaç molozu, alüvyon ve alüvyon yelpazesi ise tüm bu birimleri uyumsuzlukla

örter.

Çalışma sahası, Batı Anadolu’da Büyük Menderes Nehri’nin içerisinde aktığı,

doğuda Denizli’den başlayıp batıya doğru Ortaklar’a kadar D-B yönlü uzanan geniş bir

çöküntü alanı olan Büyük Menderes Vadisi’nin doğu bölümünde yer alır. Yaklaşık 140

km uzunluğunda olan bu çöküntü alanı batıda Söke’ye doğru KD-GB, doğuda ise

Honaz’a doğru KB-GD doğrultulu olarak yön değiştirir. Bölgenin bütünü, D-B uzanımlı

normal faylar ile bunları kesen transform doğrultu atımlı faylardan oluşan bir faylanma

yapısı gösterir. Büyük Menderes grabeninin kırıklı bir bölgede oluşu, çevrede bol

kuvars filonlarının bulunması, grabenin çeşitli yerlerinde ve çalışma sahasına yakın

çevrelerde sıcak su kaynaklarının bulunması bölgede bir ısıtıcının varlığını gösterir.

Aydın-Kuyucak 2016/1 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda Turcas Kuyucak

Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. tarafından derinlikleri 1.444-2.324 m, kuyu başı akışkan

sıcaklıkları 145-174 ºC arasında değişen 10 adet kuyu bulunmaktadır. Bu kuyulardan 6

tanesinin sıcak su üretim (KYC-1, KYC-2, KYC-3, KYC-4, KYC-5, KYC-6), 2

tanesinin reenjeksiyon (R-KYC-1, R-KYC-2) ve gradyan amaçlı açılan 2 tanesinin

(Yöre-1, G-PMK-4) ise gözlem amaçlı kullanılacağı bilgisi yetkililerden alınmıştır.

Sıcak su üretim kuyuları, Aydın-Kuyucak 2016/1 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda

kurulmakta olan jeotermal elektrik üretim santraline su sağlanması amacıyla

kullanılacaktır.

Aydın-Kuyucak 2016/1 no.lu işletme ruhsatlı jeotermal alanda kaynak koruma

alanı etüt çalışmasında analiz amaçlı örnek alımı sırasında, soğuk su kuyusu ve soğuk su

kaynak örneklerinin sıcaklık değerleri sırasıyla 24,2 ºC ve 16,0 oC, pH değerleri

sırasıyla 5,31 ve 5,13 ve elektriksel iletkenlik (EC) değerleri ise sırasıyla 1.306 μS/cm

ve 1.102 μS/cm olarak ölçülmüştür. Sıcak su üretim kuyularında (KYC-1, KYC-2,

KYC-3, KYC-4, KYC-5, KYC-6) kuyu başına kurulan düzeneklerle akışkan

2

yoğuşturularak alınan numunelerde ölçülen sıcaklıklarının 23,8-48,3 °C arasında,

elektriksel iletkenlik (EC) değerlerinin 4.180-4.560 μS/cm, pH değerlerinin ise 7,03-

8,07 arasında olduğu belirlenmiştir. Reenjeksiyon sahasına tek hat olarak giden akışkan,

aynı platformda, yönlü olarak açılmış 2 adet kuyuya (R-KYC-1, R-KYC-2) reenjekte

edilmektedir. Reenjeksiyon hattından kuyu başına gelen akışkandan alınan numunede

(reenjeksiyon) sıcaklık 38,6 oC, elektriksel iletkenlik (EC) 4.390 μS/cm, pH değeri ise

7,08 olarak ölçülmüştür.

İşletme ruhsat alanında bulunan üretim kuyularında, kullanımdan dönen suyun

deşarjı 5686 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliğinin 24. maddesi 2. fıkrası

hükümlerine uygun olarak yapılacaktır. Sahada üretim yapması planlanan kuyulardan

alınabilecek toplam debi miktarı olarak 950 ton/saat olarak belirlenmiş olup, üretilen

tüm akışkan R-KYC-1 ve R-KYC-2 reenjeksiyon kuyularından enjekte edilecektir.

Sahada bulunan akışkanın kimyasal olarak reenjeksiyona yönelik şartlarının

belirlenmesi amacıyla karışım modellemesi yapılmıştır. Buna göre 80 oC’de çökelim

başlamakta, 75 oC’den sonra ise artış göstermektedir. Bu sahada rezervuarın sıcaklık

düşümünden olumsuz etkilenmemesi için 75 oC altında reenjeksiyon yapılması

önerilmemektedir.

Koruma alanları çalışması kaynak ve sıcak su sondajlarının her türlü kirletici dış

etkenlerden korunması ve devamlılığının sağlanması amacıyla yapılmaktadır.

Dolayısıyla bu çalışmada da, doğal çıkış ve kuyuların her türlü kirletici dış etkenlerden

korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması, potansiyel alanın belirlenerek koruma

altına alınması amacıyla, sahanın litolojik özellikleri, kayaçların geçirimliliği, çatlak ve

kırık sistemleri gibi unsurlar göz önüne alınarak jeotermal kaynak koruma alanı

sınırları, bu zon sınırlarında alınması gerekli önlemler ve izin verilebilecek hususlar

belirlenmiştir.

Bu çalışma ile belirlenen I., II. ve III. derece koruma alanı sınırları 1/25.000

ölçekli topografik harita üzerine işaretlenmiştir.