Bu çalışma, Ordu ili Ünye ilçesi S: 202000482 numaralı ruhsat sahasında

yapılmıştır. Çalışmalar 2020 yılında ‘‘Maden Ön Etütleri Projesi’’ ile başlamış, 2022

yılında ‘‘Türkiye Bentonit Aramaları Projesi’’ kapsamında tamamlanmıştır.

Ruhsat sahası, 2020 yılında Bentonit olarak MTA adına ruhsatlandırılmış olup,

aynı yıl ruhsat sahasında prospeksiyon çalışmaları ve 1/5.000 ölçekli maden jeolojisi

haritası yapılarak bentonit içeren ve potansiyel olan alanlar saptanmıştır. Bentonit

potansiyeli olan alanlarda sondaj lokasyonları belirlenerek karotlu sondaj çalışmalarına

başlanmıştır.

Ruhsat alanı, Doğu Pontid’lerin Kuzey Zon’unda yer alır. Doğu Pontidler Alp

orojenizinin etkisinde, Alpin dağ kuşağı içerisinde yer almaktadır. Pontid’ler, magmatik

ve volkanik faaliyetlerin çok etkin olduğu bir kuşaktadır. Doğu Pontid’lerin temelini

oluşturan metamorfitler Liyas-Dogger yaşlı volkano-sedimanter kayaçlar tarafından

aşınma uyumsuzluğu ile üzerlenirler. Hamurkesen formasyonu olarak bilinen bu birim,

Dogger-Malm yaşlı Berdiga formasyonu tarafından uyumlu olarak örtülür. Bu formasyon

üzerine Santoniyen- Kampaniyen yaşlı bazalt, andezitik lav ve piroklastlar ile kumtaşı,

kırmızı kireçtaşı (mikrit-biyomikrit), çamurtaşı, silttaşı ve tüfit ara seviyelerinden oluşan

Mesudiye formasyonu gelmektedir. Bu birim üzerine Kampaniyen yaşlı trakiandezit,

riyolit lav ve piroklastları (yer yer dasit, riyodasit) tüf-breş ve bentonitlerden oluşan

Tirebolu formasyonu gelir. Bu birim üzerine kireçtaşı, killi-kumlu kireçtaşı, çamurtaşı,

tüfit, marn, silttaşı ve kumtaşı ardalanmasından oluşan Maastrihtiyen-Paleosen yaşlı

Akveren formasyonu gelir.

Alüminyum ve magnezyumca zengin volkanik kül ile lavların ayrışmasından

oluşan ve egemen olarak montmorillonit içeren killere bentonit denir. Ticari anlamda ise

gelişmiş sıvı emici ve kolloidal özelliği olan her kile bentonit denmektedir (Akbulut,

1996).

Ruhsat sahasındaki killeşmeler; deniz suyu az oranda ise meteorik su karışımı bir

sıvı ile volkanik kül ve tüfün sığ denizel bir ortamda diyajenez (sıkışma) etkisi ile

oluşmuştur. Tüf ve piroklastiklerin alterasyonu muhtemelen deniz suyu ile ilk

karşılaştıklarında başlamıştır. Depolanma esnasında porozitenin yüksek olması ile

gözeneklere alınan sıvının mikro çatlaklardan itibaren, yavaş gerçekleşen gömülme ve

düşük sıkışma ile difüzyonu sonucunda camsı materyal hidratasyona uğramış ve simektit

(montmorillonit) kristallenmesi gerçekleşmiştir.

Ruhsat sahasında 41 lokasyonda 2.547,50 metre karotlu sondaj yapılmıştır.

Çalışmalarda 179 adet XRD (Rietveld), 487 adet kimyasal, 476 adet Metilen mavisi ve

8 adet tam teknolojik analiz amaçlı numune alınmıştır. Ayrıca ruhsat sahasında feldispat

kaynağı olabilecek birimlerden 11 adet kimyasal, 5 adet XRD ve 8 adet mineralojikpetrografik

analiz amaçlı yüzey örnekleri alınmıştır.

Bir kayacın feldispat kaynağı olarak değerlendirilebilmesi için Maden kanununa

göre Na2O ile K2O toplamı %5’ten fazla olması gerekmektedir. Ruhsat sahasından alınan

örneklerin ortalama toplam alkali (Na2O+K2O) değerleri % 11 civarında olması

dolayısıyla feldispat kaynağı olarak değerlendirmek mümkündür.

Ruhsat sahasındaki killerden alınan numunelerinin XRD analizlerinde

montmorillonit, kristobalit, plajioklas, kalsit, kuvars, paligorskit, klinoptilolit-Höylandit,

Alkali Feldispat, Mika/illit ve zeolit mineralleri tespit edilmiştir. Ruhsat sahasından

alınan 8 adet tam teknoloji örneği tüvenan (orijinal numune) halde ilgili TSE

standartlarına göre; kedi kumu, ilaç ve kozmetik, içme ve kullanma sularının arıtımı

üretiminde kullanımına yönelik teknolojik inceleme, seramik, lastik ve kağıt sanayiinde