Demirin üretimi MÖ 2.000 civarında Anadolu ve İran bölgelerinde başlayıp, MÖ 1.000’de dünyanın çeşitli yerlerinde yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu metal işlenerek mızrak, kılıç, hançer gibi çeşitli silahlarda; temel, kaplama, çivi gibi yapı malzemelerinde; tarım aletlerinde ve süs eşyalarında kullanılmıştır.

Demir, yer kabuğunda en çok bulunan elementlerdendir. En yaygın kullanılan metaldir ve tarihsel öneme sahiptir. Birçok sanayi koluna çeliğin hammaddelerinden biri olarak katkı sağlamaktadır. Demir-çelik, ülke ekonomisinde ve endüstrisinde başı çeken bir sektördür.

Demir cevheri, bir indirgeyicinin varlığında ısıtıldığında ekonomik anlamda metalik demir (Fe) elde edilmektedir. Çoğunlukla demir oksitlerden oluşur ve birincil formları manyetit (Fe3O4) ve hematittir (Fe2O3). Bunların yanı sıra, limonit (2Fe2O3.2H2O), götit (Fe2O3.H2O), siderit (FeCO3) ve pirit (FeS2) mineralleri şeklinde bulunmaktadır.

Sivas, Kırıkkale, Adana, Bingöl, Balıkesir, Kayseri, Malatya ülkemizde demir rezervlerinin olduğu başlıca illerdir. Türkiye’de demir yataklarının dağılımının ofiyolitik ve granitik kayaçlarla paralellik gösterdiği görülmektedir. Yüzeyde görülen demir cevherlerinin etüt ve arama çalışmaları çoğunlukla tamamlanmıştır. Mevcut rezervlerin önümüzdeki on yıllar içinde tükenmesi ve demir ithalatının artması beklenmektedir. Yeni kaynakların bulunmadığı ve mevcut kaynakların rezervleri geliştirilmediği taktirde ithalatın daha da artacağı öngörülmektedir. Bu sebeple demir aramalarının önemi günden güne artmaktadır.

Bu çalışmada, ülke ekonomisi için önemli yeri olan demir madenine ait potansiyel kaynakların uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak tespit edilmesi amaçlanmıştır. Farklı uydu görüntüleri (ASTER, Landsat 8, Göktürk-2 ve Sentinel 2A) kullanılarak bant oranlama tekniği uygulanmış olup tektonik çalışmalarda ASTER stereoskopik görüntülerden faydalanılmış, olası jeolojik yapılar ve çizgisellikler belirlenmiştir. Elde edilen tüm veriler CBS ortamına aktarılmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Söz konusu proje kapsamında hazırlanan bu rapor ülkemizde demir rezervi açısından zengin olduğu bilinen Kırıkkale, Yahyalı (Kayseri) ve Divriği (Sivas) illerinde seçilen alanlarda gerçekleştirilen çalışmaları kapsamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Uzaktan Algılama, Kırıkkale, Yahyalı (Kayseri), Divriği (Sivas), Demir, ASTER, Çizgisellik, Bant Oranlama